Sesli ve Işıklı Uyarı Cihazları & Acil Anons Sistemleri
Aşağıda Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik – MADDE 81 kapsamında “Sesli ve Işıklı Uyarı Cihazları ile Acil Anons Sistemleri”ne ilişkin hükümleri, uygulamacılar ve yangın güvenliği danışmanları için detaylı ve maddeler halinde özetliyorum:
Genel Zorunluluk:
Bir binanın kullanılan bütün bölümlerinde, yangın ve acil durumlara karşı sesli ve ışıklı uyarı sistemleri kurulmalıdır.
Eğer yangın ihbar butonu zorunluysa, uyarı sistemi de zorunludur.
Acil Anons Sistemi Kurulması Zorunlu Yerler:
Aşağıdaki yerlerde acil anons sistemi (canlı + otomatik sesli mesaj) zorunludur:
| Durum | Açıklama |
|---|---|
| a) | Yatak sayısı 200’den fazla olan otel, motel, yatakhaneler |
| b) | İnşaat alanı 5000 m²’den büyük veya kullanıcı sayısı 1000 kişiden fazla olan: – Topluma açık binalar – AVM, süpermarketler – Endüstri tesisleri ve benzeri binalar |
| c) | Yapı yüksekliği 51,50 m’den fazla olan tüm binalar |
✅ Bu tür binalarda otomatik sesli mesaj + canlı mikrofon anonsları yapılabilen sistem kurulması şarttır.
Acil Anons Sistemlerinin Diğer Kullanımları:
Anons sistemleri, yangın dışında müzik yayını veya genel anons için de kullanılabilir.
Ancak:
Yangın ve acil durum anonsları otomatik öncelikli olmalı, diğer yayınları kesebilmelidir.
Pratik Uygulama İçin Hatırlatmalar:
| Kriter | Gereklilik |
|---|---|
| Tüm binada sesli ve ışıklı uyarı | Zorunlu (istisnalar hariç) |
| Acil Anons Sistemi | Yukarıdaki 3 koşuldan biri sağlanıyorsa zorunlu |
| Zon bazlı tahliye | Geniş binalarda kademeli tahliye yapılabilir |
| Sesli cihaz yüksekliği | 150 cm |
| Ses seviyesi | Min 75 dBA, max 120 dBA |
| Işıklı cihaz zorunluluğu | Genelde zorunlu, bazı istisnalar hariç |
Ön Uyarı Sistemi Kullanımı (Seçimlik):
Alarm doğrudan tahliyeye sebep olmadan önce, eğitilmiş personelin müdahalesine olanak sağlamak amacıyla ön uyarı sistemi kullanılabilir.
Ancak bu sistem sadece:
Yangın sinyalinin anında müdahale ekiplerine aktarılması şartıyla,
Ve tehlikeli madde içermeyen yapılar için geçerlidir.
Tehlikeli maddelerle ilgili endüstriyel binalar ve depolarda ön uyarı yasaktır – algılama, otomatik tahliye uyarısı başlatmalıdır.
Uyarı Tipi (Sesli + Işıklı):
Tahliye uyarıları kural olarak hem sesli hem ışıklı yapılmalıdır.
Ancak şu istisnalar geçerlidir:
İşitme engelli bulunmayan alanlarda, ışıklı uyarı zorunlu değil.
Sağlık tesislerinde, istenirse sadece ışıklı uyarı kullanılabilir.
Uyarıların Yayılım Alanı:
Kural olarak tüm binada devreye girmelidir.
Ancak şu durumlarda kademeli (zon bazlı) tahliye mümkündür:
Yapının tamamen boşaltılması fiziksel olarak mümkün değilse, sadece yangından etkilenmesi muhtemel bölgeler önce uyarılır.
Yaşlı, engelli veya bakıma muhtaç kişilerin bulunduğu binalarda sadece bakım personeline uyarı verilebilir.
Sesli Uyarı Seviyesi ve Kurulum Yüksekliği:
Sesli uyarı cihazları, zeminden 150 cm yükseklikte monte edilmelidir.
Ses seviyesi:
Ortam gürültüsünün en az 15 dBA üzerinde olmalı,
Uyuma alanlarında ve banyolarda en az 75 dBA,
Cihazdan 3 m uzaklıkta en az 75 dBA, en çok 120 dBA olmalıdır.
Acil anons hoparlörü varsa, ayrıca siren zorunlu değildir.
Sesin Tanınabilirliği:
Yangın alarm sesi, binadaki diğer sinyallerle karıştırılmayacak şekilde farklı olmalıdır.
İlgili Diğer Yönetmelik ve Standartlar
Yönetmeliğe ek olarak aşağıdaki standartlar ve hükümler sistemin projelendirme ve uygulamasını yönlendirir:
| Standart / Rehber | Açıklama |
|---|---|
| TS EN 54-16 | Acil anons sistemi kontrol cihazlarının teknik standartı |
| TS EN 54-24 | Hoparlörlerin teknik gerekleri |
| TS EN 54-4 | Güç kaynağı gereklilikleri |
| TS CEN/TS 54-32 | Sesli tahliye sistemlerinin planlama ve tasarımı |
| EN 60849 | Acil sesli alarm sistemlerinin genel standardı |
| ISO 7240-19 | Sesli tahliye sistemleri için uluslararası standart |
Acil Anons Sisteminin Özellikleri
(Bu maddeler yönetmelikte doğrudan yazmasa da TS CEN/TS 54-32 ve EN 60849 gibi standartlarla birlikte değerlendirilir.)
Yangın anında otomatik devreye girmeli
Elle müdahaleye de izin vermeli (mikrofon, buton, senaryo seçici)
Zonlara ayrılmış olmalı (kat bazlı, bölge bazlı)
Yedek güç kaynağı ile en az 30 dakika çalışmaya devam etmeli
Alarm ses seviyesi, ortamın 10 dB üzerinde olmalı, 65 dB altında olmamalı
Sesli mesajlar anlaşılır ve panik yaratmayacak şekilde olmalı
Evakuasyon (tahliye) senaryolarına göre otomasyon yapılmalı (örneğin; asansör kilitleme, yangın zonunun boşaltılması)
Acil Anons Sistemi Zorunluluğu:
Yukarıda önceki mesajda detaylıca verdiğimiz gibi, belirli yükseklik ve alan kriterlerini sağlayan yapılarda acil anons sistemi zorunludur. Bu sistem;
Tüm binaya yayılmalı,
Sesli uyarının yanında kapsamlı, anlaşılır ve yönlendirici anonslar yapılabilmelidir.
Merkezi kontrol paneli olmalıdır.
Yangın algılama sistemiyle entegre çalışmalıdır.
Cihazların yerleşimi:
Uyarı cihazları:
Ortak kullanım alanlarında,
Koridorlarda,
Merdiven hollerinde ve sirkülasyon alanlarında,
Kolay algılanabilir ve görülebilir yerlerde yerleştirilmelidir.
