1. Ana Sayfa
  2. Güvenlik Sistemleri

Yangın Algılama ve Alarm Sistemi Parçaları Nelerdir?

Hem konvansiyonel hem de adresli sistemlerde yangın algılama sistemlerinin parçaları hemen hemen aynı görevi yapmakta ve birbirine benzemektedir. Şimdi sırası ile bu yangın algılama sistemlerinin parçalarını tanımaya çalışalım.

Yangın Algılama ve Alarm Sistemi Parçaları Nelerdir?
+ - 0

Yangın Algılama ve Alarm Sistemi Parçaları Nelerdir?

Hem konvansiyonel Yangın Alarm hem de adresli yangın alarm sistemlerde yangın algılama sistemlerinin parçaları hemen hemen aynı görevi yapmakta ve birbirine benzemektedir. Şimdi sırası ile bu yangın algılama sistemlerinin parçalarını tanımaya çalışalım. Çünki bir yangın algılama sistemi birçok elemanın birleşmesinden meydana gelmektedir. Bütün parçalar dedektörler, Butonlar , Sirenler ve diğer çeşitli ekipmanlar birleşip yangın algılama sistemini meydana getirmektedirler. Bütün bu ekipmanlar ayrı ayrı satılan ve kurulacak olan sistemin adet ve sayısına göre değişkenlik gösteren elemanlardır.

Yangın algılama panelleri:

Yangın panelleri yangın algılama sisteminin beyni konumundadır. Bütün karar verme mekanizması yangın paneli üzerindedir. Konvansiyonel sistemin panellerine konvansiyonel yangın paneli, Adresli sistemin panellerine ise adresli yangın algılama sistemi paneli denilmektedir. Yangın algılama sistemi paneli üzerinde çeşitli tuşlar veya LCD veya LED li gösterge ekranları bulunur. Bu tuşlar ve ekranlar üzerinden panelle ilgili çeşitli teknik ayarlar yapılabilmektedir. Hemen hemen bütün yangın panelleri 24V ile çalışmaktadır. Bu yüzden yangın panelini elektrik kesintilerinde beslemek için genellikle 2 adet 12V 7Ah akü kullanılmaktadır.

Konvansiyonel yangın algılama panelleri temelde zon sayısına göre guruplanabilir. Konvansiyonel paneller kullanılacak mekan veya dedektör sayısına göre 2,4,6,8,12,16,32 vb. zon sayılarında imal edilmektedirler. Her bölgeye (zon) yaklaşık 20 dedektör bağlanabilmektedir.  Temelde basit bir yapısı vardır. Konvansiyonel yangın algılama sistemi montajdan sonra özel bir programlama gerektirmez. Direk montaj yapıldıktan sonra enerji verilerek devreye alınabilen yangın panelleridir. Panel üzerinde zone sayısı kadar zone ların durumunu gösteren ledler bulunur. Bu ledlere bakarak alarm, arıza vb. bilgileri alabiliriz. Yine son yıllarda konvansiyonel sistemler LCD ekranlı olarak üretilmektedir. Bu sayede zonlardaki alarm, arıza vb. durumlar bu ekrandan izlenebilmektedir.

Adresli yangın algılama panelleri temelde loop sayısına göre guruplanabilir. 1loop, 2loop, 3 loop, 4loop, 8loop vb. loop sayılarında adresli yangın algılama panelleri bulunmaktadır. Ortalama olarak her bir loop hattına 125 ile 127 adet dedektör bağlanabilmektedir. Günümüzdeki bazı panellerde loop hattındaki eleman sayısı 256 adede kadar çıkabilmektedir. Adresli sistemlerde paneller birbirleri arasında network bağlanabilmektedirler. Yani 2 looplu bir paneli herhangi bir binaya taktık diyelim ileride yeni katlar yapıldı ve mevcut panel yetersiz kaldı varsayalım 2 looplu yeni bir panel alarak iki paneli birbirine network yaparak tek panelmiş gibi çalıştırabilmek mümkündür. Bu yüzden adresli paneller genişlemeye müsait yangın panelleridir.

Adresli yangın algılama panelleri komplike ve fonksiyonel bir yapıya sahiptirler.  Panelin önünde genellikle bir LCD ekran bulunur. Buradan loop hatları ve yangın dedektör ve diğer elemanlarının durumları izlenebilmektedir. Konvansiyonel yangın panellerinde olduğu gibi bağlantıyı yap enerjiyi ver çalıştır mantığında çalışmazlar. Yangın senaryosuna ve kurulan yangın algılama sisteminin durumuna bağlı olarak özel olarak panel üzerinden veya özel yazılımlar vasıtası ile bilgisayar yardımı ile programlanmaları gerekmektedir. Bu paneller genellikle bilgisayar yardımı kullanılarak programlanmaktadırlar

Yangın tekrarlama panelleri:

Tekrarlama panelleri adresli yangın algılama sistemlerinde bulunan bir panel çeşididir. Asıl amacı adresli yangın algılama panelinin durumunu uzaktan izlemektir. Bu durumlar nelerdir denirse alarm durumunu, Hata durumunu, Hat kopukluğu durumunu, Loop hatları ve dedektörlerin durumlarını yangın panelinden nasıl takip edebiliyorsak tekrarlama panelinden de takip edebiliriz. Kullanımına örnek verecek olursak bina içindeki yangın panelinin durumunu bina dışındaki güvenlik kulübesinden takip etmek istersek güvenlik kulübesine bir tekrarlama paneli koymamız yeterli olacaktır. Bir sonraki sayfada tekrarlama panellerinin resimleri bulunmaktadır.

Optik Duman Dedektörleri:

Optik duman dedektörleri yangın esnasında alevin çıkardığı dumanı algılama yeteneğine sahip olan dedektörlere denilmektedir. Optik duman dedektörleri yavaş ve içten içe yanan büyük partiküllü beyaz dumanlı yangınların algılanmasına daha duyarlı olan bir dedektördür. Algılamasının temelinde optik haznenin içindeki ışığın yansıma özelliği kullanılarak tasarlanmış bir yapı bulunmaktadır. Bu yapının içine giren dumanın ışığı dağıtıp ışığın algılayıcı tarafından emilmesi ile alarmın oluşması prensibine dayanmaktadır. Konvansiyonel sistemde kullanılan duman dedektörlerine konvansiyonel duman dedektörü, Adresli sistemlerde kullanılanlara ise adresli optik duman dedektörü denilmektedir. Optik duman dedektörlerinin tabanları ayrı olarak satılmaktadır. Duman dedektörü ile birlikte mutlaka tabanı da verilmelidir.

Aşağıdaki örnek resimlerde bir optik duman dedektörünün nasıl algılama yaptığı anlatılmaktadır. Resimde de görülebileceği gibi ışık kaynağından çıkan ışık normal şartlarda ışık algılayıcı diyotu görmez. Ama duman bu hazneye girdiğinde yansıyan ışık demeti sayesinde algılayıcı diyota ışık demeti düşer ve algılama gerçekleşmiş olur.

Sıcaklık dedektörleri :

Algılama olarak yangının alevinden yayılan ısının algılanması prensibi ile çalışırlar. Dedektörün içinde sıcaklık algılayan termistör elemanı bulunmaktadır. Bu elemanın direnç değeri sıcaklık ile değişmektedir. Algılama prensibi içindeki termistör elemanının sıcaklık değerinin değişimlerinin ölçülmesidir. İki farklı tipi bulunmaktadır. Bunlar sabit sıcaklık dedektörleri belli bir sıcaklık değerinin üzerine çıkıldığında alarm veren dedektörler. Örneğin 58 C sıcaklık özelliğine sahip ısı dedektörleri sıcaklık 58 C nin üzerine çıktığında alarm verecektir.

Diğer farklı tipe sahip sıcaklık dedektörü ise sıcaklık artış hızı dedektörleridir. Bu dedektörler sıcaklığın artış hızını ölçerek algılama yapan dedektörlerdir. Örneğin sıcaklığın çok kısa bir sürede 25 C den 55C çıkması gibi ani sıcaklık değişimlerini algılayarak algılama yaparlar.

Yangın algılamasında duman dedektörleri kadar hassas değildirler. Özellikle duman dedektörü konulamayacak mahallerde kullanılırlar. Örneğin su buharından dolayı hatalı alarmları yok etmek için mutfak, banyo vb. Yerlerde ısı dedektörleri kullanılmaktadır.

Kombine Dedektörler (Isı +Duman dedektörleri):

Kombine dedektörler yukarıda anlatılan sıcaklık ve duman dedektörlerinin her ikisinin bir dedektörde birleştirilmesi ile oluşmuş bir dedektör çeşididir. Hem sıcaklık hem de dumana karşı hassas olduğu için yangın algılama seviyesi daha yüksektir.

Yangın Butonları:

Yangın butonları bir yangın algılama sisteminin olmazsa olmazlarından biridir. Yangının başladığını gören kişilerin basarak binadakileri ve yangına müdahale etmesi gereken kişileri bilgilendirmesine yarayan kırmızı renkli bir butondur. Eskiden cam kır tipinde olan bu butona dışındaki camı elimizle veya sert bir cisimle kırarak butona basabiliyorduk, Günümüzde ise cam kır tipi butonların yerini geri getirmeli butonlar almıştır. Konvansiyonel panel ile kullanılan butonlara konvansiyonel yangın butonu, Adresli sistemler ile kullanılanlara adresli yangın butonu denilmektedir.

Yangın Sirenleri:

Yangın algılama sistemlerinde yangın anında ilgilileri ve bina içindeki kişileri uyaran yüksek güçlü sese sahip cihazlardır. Ortama 110dB ses çıkış gününe sahiptirler. Konvansiyonel sistemlerde kullanılan sistemleri konvansiyonel siren adresli sistemlerde kullanılanlara ise adresli siren denilmektedir. Bütün adresli sistemlere istenirse konvansiyonel siren takılabilmektedir. Ve genellikle uygulamalarda tercih edilen bir durumdur. Adresli sirenler hem pahalıdırlar hem de alarm anında fazla akım çektikleri için loop hatlarının mesafesini ve bağlanabilecek cihaz sayısını düşürmektedirler.

Yangın Flaşörleri – Flaşörlü Sirenler:

Yangın flaşörleri yangının çıkış anının ses yerine ışıkla bildirilmesinin istendiği yerlerde kullanılan bir yangın uyarı elemanıdır. Örneğin hastanelerde veya sesin insanlara rahatsızlık vereceği mekanlar da siren yerine flaşör kullanılabilir. Aynı şekilde çok sesli ortamlarda yüksek ses bulunan fabrikalarda sirenin sesi duyulmayabilir bunun önüne geçebilmek için ses yerine flaşör kullanılabilir.

Yine hem siren hemde flaşör özelliğine sahip flaşörlü sirenler bulunmaktadır. Bu ürünler yangın anında hem sesli hem de ışıklı uyarı vererek insanları uyarmaktadırlar.

Yangın algılama sistemi modülleri:

Yangın algılama sistemi modülleri adresli yangın algılama sistemlerinde kullanılmaktadır. Adresli yangın algılama sisteminde kullanılan bu modüller çok çeşitli cihazları kontrol etmek ve bu cihazlardan bilgi almak amacı ile kullanılmaktadırlar. Bu modüller nelerdir kısaca bunlardan bahsedelim,

Giriş çıkış modülleri , Röle Modülleri , Supervize röle çıkış modülleri, Siren kontrol modülleri, Giriş modülleri, Bölge kontrol modülleri vb. çeşitli modüller bulunmaktadır.

Örneğin herhangi bir katta bulunan yangın damperinin konumunu adresli yangın sisteminden izlemek için giriş modülü kullanabiliriz.

Röle çıkışlı bir CO dedektörünü adresli sistemden izlemek yani loop hattına adresli bir cihaz gibi bağlamak için yine giriş modülü kullanabiliriz.

Örneğin 24V ile çalışan bir cihazı yangın anında çalıştırmak için ve yangın algılama sistemine dahil etmek için süpervize röle modülü kullanabiliriz.

Konvansiyonel sirenleri bölge bölge adresli panel loop hattından çalıştırabilmek için siren kontrol modülleri kullanılır.

Bir cihazın kontaklarını hem takip etmek hem de o cihazı kumanda etmek için giriş çıkış modülleri kullanılmaktadır.

Bunlar gibi onlarca kontrol ve izleme çok çeşitli kontrol modülleri vasıtası ile adresli yangın panellerinden izlenmekte ve kontrol edilmektedir. Bu sayede yangın anında yangın senaryoları oluşturulabilmektedir. Modüllerin kullanılabilmesi adresli yangın sistemlerinin en önemli özelliklerinden biridir.

Kanal Tipi Duman Dedektörleri:

Kanal tipi duman dedektörleri binalarda hava kanallarının içinde duman bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi için kullanılan bir dedektör çeşididir. Özel kutusu içinde normal bir dedektöründen oluşan bir yapısı bulunmaktadır. Bu kutu kanalın dışınan montaj edilir. Bu kutudan çıkan 2 adet örnekleme borusu kanalın içine sokularak kanalın içindeki duman durumu kontrol edilmiş olur. Bu boruların birinden hava girişi diğerinden hava çıkışı olur.

Yazar Hakkında

Yangın ve Elektronik Güvenlik Sistemleri Üzerinde Yaklaşık 17 Yıllık Tecrübeye Sahiptir. Büyük Çaplı Yangın ve Güvenlik Sistemi Projelerinin Her Türlü Safhasında Çalışmıştır. Türkiye'de İlk Elektronik Güvenlik Sistemleri Kitabını Yazmıştır. Sektörüne Katkı Sağlamak için Çalışmalar Yapmakta ve Danışmanlık Hizmetleri Vermektedir.

Yorum Yap