Acil anons sistemleri çoğunlukla sesli uyarı yapılması, çeşitli amaçlar için müzik yayını yapılması ve acil durumlarda uyarı yapılması amacı ile kurulan sistemlerdir. Örneğin bir alışveriş merkezinde ziyaretçilere müzik yayını yapılarak, ziyaretçilerin keyifli vakit geçirmeleri sağlanabilir. Önemli konularda alışveriş merkezindeki ziyaretçilerin bilgilendirilmesi veya duyuru yapılması amacı ile kullanılmaktadır.
Tabi ki acil anons sistemlerinin en önemli özeliği ise, acil durumlarda manuel ya da otomatik olarak devreye girmesi ve acil durum hakkında sesli bilgilendirme yapılabilmesidir. Acil anons sistemi sayesinde sesli bilgilendirme yapılarak kişilerin güvenli olarak tahliye edilmeleri sağlanmaktadır. Acil anons sistemleri yangın algılama sistemleri gibi acil durum sistemleri ile entegre olarak çalışabilmektedir.
Kurulacak acil anons sistemini kurulacak sistemin büyüklüğü, kurulacak yerin akustik durumu ve son kullanıcıdan gelen özel taleplere göre belirlenir. Sahada yapılan teknik araştırmalara göre yangın algılama gibi acil durum sistemlerinde oluşan alarm durumunda, acil anons sistemi yerine insanlar sirenler ile uyarıldıklarında insanlar üzerinde panik ve kaosa neden olduğu tespit edilmiştir.
Sadece siren sesi bir belirsizlik olduğundan dolayı insanlarda panik seviyesini yükseltir. Bundan dolayı insanları panik ve koasa sürüklemeden güvenli ve hızlı tahliye için acil anons sistemleri tercih edilmelidir. Acil anons sistemlerinde ise acil durumlarda yayınlanacak mesajlar kaydedilebilmekte ve acil durumda yayınlanmaktadır. Mesajları insanlar kolaylıkla anlayabilmekte ve bu sayede grubun ortamı hızlı olarak tahliye etmesi sağlanabilmektedir.
Acil anons sistemleri sahada hoparlörlerden oluşmaktadır. Hoparlör seçimi ortama göre belirlenmektedir, asma tavan bulunan bir alanda asma tavan tipi hoparlörler kullanılmalıdır. Asma tavan hoparlörlerinde mutlaka yangın koruma kapağı ya da yangın koruma tası diye isimlendirilen yangına karşı yalıtımlı ürünler tercih edilmelidir. Örneğin duvarda duvar üzerine monte edilecek alanlarda duvar tipi ya da kolon tipi hopelörler kullanılmalıdır.
Dış ortamlarda ise horn tipi acil durum hoparlörleri kullanılması gerekmektedir. Kullanılacak acil anons hoparlörleri mutlaka EN-54 onaylı olmalıdır. Bu sistemler acil durumlarda kullanılacak sistemler olduğu için EN-54 onayı olmayan hiçbir ürün kullanılmamalıdır. Kurulan sistem acil bir durumda çalışmaz ise sistemin kurulmasının bir önemi kalmayacaktır. Bundan dolayı acil anons sistemlerinde sertifika kesinlikle bulunmalıdır.
Ayrıca EN sertifikası sadece hoparlörlerde değil aynı zamanda tüm cihazlarda bulunmalıdır. Bunlar sistem merkez üniteleri, acil durum anfileri başta olmak üzere tüm sistem baştan aşağı sertifikalı olmalıdır.
Acil anons sistemlerinin yönetildiği bir merkez olmalıdır. Bu merkez genellikle bir rack kabindir, tüm merkez ekipmanlar rack kabin içinde yer alır. Bu ekipmanlar markadan markaya farklılık gösterse bile genel olarak bir sistem merkez ünitesi, hoparlör sayısına göre seçilecek uygun kapasiteli amplifikatör yada amplifikatör grupları, mp3 gibi müzik kaynakları, güç kaynağı üniteleri ile akü grupları olmaktadır.
Sistem merkez seçimi sahadaki hoparlör sayısı ve kurulacak sistemin zone(bölge) sayısına göre belirlenmektedir. Anfi seçimi sahadaki hoparlörlerin güçlerine göre seçilmektedir. Örneğin projemizde 300 hoparlör bulunuyor ve bu hoparlörler 6W ile sürülüyor ise 6×300=1800W güce ihtiyacımız bulunmaktadır. Tabi ki gücü bir miktar yukarıda seçmemiz daha doğru olacağından dolayı 2000W lık bir anfi yada 1000W değerinde 2 anfi ile sistem tasarlanabilecektir.
Sahadaki hoparlör yerleşimleri ise ayrı bir hesaplama gerektirmektedir. Sistem kaç zone olmalıdır? Her zondaki hoparlör sayısı ne olmalıdır? Zone hoparlör besleme iletken kesidi ne olmalıdır? Aküstik hesaplar ne olmalıdır? gibi pek çok detay bulunmaktadır. İlerleyen yazılarımızda bu konularda ayrıntılı olarak bilgiler paylaşmaya çalışacağız.
Burada yangın durumunda acil anons sistemi otomatik anons örneği vermek istiyorum:
TÜRKÇE OLARAK; “LÜTFEN DİKKAT BİNAMIZDA BİR YANGIN BAŞLANGICI VARDIR. SAKİN OLUNUZ VE EN YAKIN YANGIN MERDİVENİNİ KULLANARAK TOPLANMA ALANINA GİDİNİZ. GÖREVLİLERİN TALİMATLARINA UYUNUZ”,
İNGİLİZCE OLARAK; “ATTENTION PLEASE! THERE IS A FIRE HAZARD STARTING IN OUR BUILDING. PLEASE REMAIN CALM AND GO TO THE ASSEMBLY AREA USING THE NEAREST FIRE STAIRS. FOLLOW THE INSTRUCTIONS OF THE APPOINTED STAFF.”
Şeklinde hem İngilizce, hem de Türkçe ikişer defa anons ettikten sonra, yine 15 saniye süre ile siren devreye girecektir. Anonslar bu sıraya göre bina acil durum şefi, “KESİN” kararı verene kadar devam edecektir.
Acil anons sistemleri, bir acil durumda hızlı ve etkili bir şekilde bilgi iletmek için tasarlanmış bir iletişim sistemidir. Bu sistemler, binalarda, havaalanlarında, alışveriş merkezlerinde, okullarda, hastanelerde ve diğer birçok kurumda kullanılır. Acil anons sistemleri, genellikle hoparlörler, amplifikatörler, mikrofonlar ve ses kaydedicileri gibi bileşenleri içerir.
Acil anons sistemleri, bir yangın, deprem, terör saldırısı, sel gibi acil durumlarda hızlı bir şekilde bilgi vermek için kullanılır. Bu sistemler, acil durumla ilgili önemli bilgileri ve talimatları hızlı bir şekilde yaymak için tasarlanmıştır. Bu nedenle, acil anons sistemleri, insanların hayatını kurtarabilecek ve hasarı azaltabilecek çok önemli bir iletişim aracıdır.
Acil anons sistemleri, çoğunlukla bir kontrol merkezinden yönetilir. Kontrol merkezi, bir acil durumda hızlı bir şekilde tepki verebilmek için gerekli tüm bilgilere sahip olmalıdır. Acil anons sistemi, genellikle bir yangın alarmı veya diğer acil durum alarm sistemleri ile entegre çalışır. Bu entegrasyon sayesinde, bir acil durumda tüm sistemler aynı anda harekete geçirilebilir.
Acil anons sistemleri, halka açık yerlerdeki insanların hayatını kurtarmak için çok önemlidir. Bu sistemler, her türlü acil durumda hızlı ve etkili bir şekilde bilgi vererek insanların doğru şekilde hareket etmelerine yardımcı olabilir.
Acil anons sistemleri, acil durumlarda halkın ve personelin güvenliğini sağlamak için kullanılan bir iletişim aracıdır. Bu sistemler, yangın, deprem, sel veya terör saldırısı gibi acil durumlar sırasında halkı bilgilendirmek, yönlendirmek ve uyarmak için kullanılır.
Acil anons sistemleri, anons kontrol üniteleri, hoparlörler, mikrofonlar, kablolar ve güç kaynaklarından oluşur. Anons kontrol ünitesi, acil durum yöneticisi tarafından kontrol edilen bir bilgisayar veya kontrol panelidir. Bu panelde, anons mesajları hazırlanır ve kontrol edilir. Hoparlörler, acil anons mesajlarını halka duyurmak için kullanılır. Mikrofonlar, acil durum yöneticisi veya diğer yetkililerin acil anons mesajlarını halka duyurmasına olanak tanır.
Acil anons sistemleri, genellikle büyük alışveriş merkezleri, havalimanları, hastaneler, okullar, stadyumlar ve diğer kalabalık yerlerde kullanılır. Bu sistemler, acil durumlarda halkın güvenliğini sağlamak ve yönlendirmek için kritik bir araçtır.
Acil Anons Sistemleri Yasal Dayanaklar ve Zorunluluklar
Türkiye’de acil anons sistemlerinin kullanımı, aşağıdaki mevzuatlarla düzenlenmiştir:
a) Yangın Yönetmeliği (2024 Güncellemesi)
- Madde 44: Toplam kapalı alanı 2.000 m²’yi aşan veya yüksekliği 51,5 metreden fazla olan binalarda, sesli anons sistemi zorunludur.
- Madde 52: Sistemin, yangın algılama sistemi ile entegre çalışması ve acil çıkışları net şekilde belirten anonslar içermesi gereklidir.
b) Bina Yangından Korunma Yönetmeliği
- Ek-5: Konut dışı tüm yapılarda (AVM, hastane, okul vb.) TS ISO 7240-16 standardına uygun sesli uyarı sistemleri kurulmalıdır.
c) İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (6331 Sayılı Kanun)
- Madde 5: İşverenler, çalışanların hayatını tehdit eden acil durumlar için önlem almakla yükümlüdür.
- İSG Yönetmeliği Ek-1: 50’den fazla çalışanı olan işyerlerinde, acil durum anons sistemleri kurulumu zorunludur.
d) Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) Yönergeleri
- Afet Senaryolarına Hazırlık Talimatı: Kamuya açık binalarda, acil durumlarda kullanılacak anons sistemlerinin TS EN 54-24 standardına uygun olması şartı getirilmiştir.
e) Belediye Zabıta Yönetmelikleri
- Büyükşehir belediyeleri, kongre merkezi, stadyum gibi kalabalık alanlarda sesli anons sistemlerini denetler ve eksiklikler için idari para cezası uygular.
Acil Anons Sistemleri Kullanım Amaçları Nedir?
Acil anons sistemi, belirli durumlarda bilgilendirme, yönlendirme ve güvenliği sağlamak amacıyla kullanılan bir sesli duyuru sistemidir. İşte kullanım amaçları:
Acil Durumlarda Bilgilendirme: Yangın, deprem, patlama gibi acil durumlarda insanları hızlıca bilgilendirir ve güvenli alanlara yönlendirir.
Tahliye Yönlendirmesi: Tehlike durumlarında güvenli bir şekilde tahliye edilmesi gereken kişileri yönlendirmek için kullanılır.
Güvenlik Uyarıları: Güvenlik tehditlerine karşı (hırsızlık, sabotaj, tehlikeli maddeler) uyarılar yapılır.
Genel Duyurular: Büyük binalarda veya tesislerde genel bilgilendirme ve hatırlatma duyuruları yapılır.
Toplanma Alanı Bilgilendirmesi: Olası acil durumlarda toplanma alanlarına yönlendirme sağlar.
Kapalı Alan Yönetimi: AVM, havaalanı, otel gibi geniş ve kapalı alanlarda güvenliği sağlamak amacıyla insanları bilgilendirir.
Karmaşayı Önleme: Panik ve karmaşayı azaltmak için rehberlik sağlar.
Sık Sorulan Sorular:
1. Acil anons sistemi nedir ve ne işe yarar?
Acil anons sistemi, yangın ve diğer acil durumlarda bina kullanıcılarına sesli uyarı ve tahliye talimatları ileten elektronik güvenlik sistemidir. Sesli tahliye sistemi olarak da adlandırılan bu teknoloji; hoparlörler, amplifikatörler, kontrol üniteleri ve acil durum mikrofonlarıyla çalışır. Özellikle alışveriş merkezleri, hastaneler, oteller, havaalanları ve kalabalık binalarda insanların güvenli şekilde yönlendirilmesine yardımcı olur.
2. Acil anons sistemi nasıl çalışır?
Acil anons sistemi, yangın alarm panelinden gelen sinyal veya yetkili personelin manuel komutuyla çalışır. Sistem kontrol ünitesi, önceden kaydedilmiş acil durum mesajlarını ilgili hoparlör bölgelerine iletir. Gerekli durumlarda yetkili personel acil anons mikrofonunu kullanarak canlı yönlendirme yapabilir. Böylece bina kullanıcılarına tehlikenin türü ve uygulanması gereken tahliye işlemleri hakkında bilgi verilir.
3. Acil anons sistemi hangi parçalardan oluşur?
Acil anons sistemi; merkezi kontrol ünitesi, amplifikatörler, hoparlörler, acil durum mikrofonu, dijital mesaj ünitesi, güç kaynakları ve yedek akülerden oluşur. Sistem büyüklüğüne göre bölge kontrol modülleri, hoparlör hat izleme cihazları ve yedek amplifikatörler kullanılabilir. Bu bileşenler sesli uyarıların doğru bölgelere, yeterli ses seviyesinde ve güvenilir şekilde iletilmesini sağlar.
4. Acil anons sistemi ile genel seslendirme sistemi arasındaki fark nedir?
Genel seslendirme sistemi, müzik yayını ve günlük bilgilendirme anonsları için kullanılırken acil anons sistemi, tehlike durumlarında güvenilir tahliye uyarıları oluşturmak amacıyla tasarlanır. Acil anons sistemlerinde mesaj önceliği, arıza izleme, uygun yedek güç ve ilgili standartlara uygunluk gibi özellikler önemlidir. Standart bir müzik yayın sistemi, gerekli güvenlik özellikleri sağlanmadan sesli yangın alarm sistemi yerine kullanılamaz.
5. Acil anons sistemi yangın alarm sistemiyle nasıl entegre edilir?
Acil anons sistemi, yangın alarm paneliyle uygun kontrol arayüzleri veya haberleşme bağlantıları üzerinden entegre edilir. Yangın algılandığında kontrol paneli, ilgili sesli tahliye senaryosunu başlatabilir. Sistem, yangının bulunduğu bölgeye veya onaylanmış tahliye planına göre farklı mesajlar yayınlayabilir. Entegrasyonun yangın senaryo matrisine uygun projelendirilmesi ve devreye alma sırasında test edilmesi gerekir.
6. Acil anons sistemi hangi binalarda zorunludur?
Türkiye’de sesli tahliye anons sistemi zorunluluğu, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Madde 81 kapsamında belirlenir. Yönetmeliğe göre 200’den fazla yatağı bulunan otel, motel ve yatakhanelerde; yapı inşaat alanı 5.000 m²’den büyük veya kullanıcı sayısı 1.000’i aşan belirtilen topluma açık ve benzeri binalarda; ayrıca yapı yüksekliği 51,50 metreyi geçen bütün binalarda sesli anons sistemi kurulması gerekir. Proje bazında güncel mevzuat ve kullanım sınıfı değerlendirilmelidir.
7. Acil anons sistemlerinde EN 54-16 ve EN 54-24 standartları nedir?
EN 54-16, yangın algılama ve alarm sistemlerinde kullanılan sesli alarm kontrol ve gösterge ekipmanlarının performans gerekliliklerini tanımlar. EN 54-24 ise sesli yangın alarm sistemlerinde kullanılan hoparlörlerin performans ve test şartlarını kapsar. Güç kaynağı ekipmanları için EN 54-4 standardı da önemlidir. Cihazların uygunluğu, ilgili ürün standardı ve sertifikalı sistem yapılandırması üzerinden değerlendirilmelidir.
8. Acil anons sistemlerinde zon veya bölge ne anlama gelir?
Acil anons sistemlerinde zon, sesli mesajların bağımsız olarak yayınlanabildiği bina bölgesini ifade eder. Örneğin alışveriş merkezinin farklı katları, otoparkı ve ortak kullanım alanları ayrı anons bölgeleri olarak tanımlanabilir. Bu özellik sayesinde yalnızca belirlenen alanlara veya bina geneline mesaj gönderilebilir. Zon sayısı, binanın mimari yapısına ve yangın tahliye senaryosuna göre belirlenmelidir.
9. Acil anons sistemlerinde kademeli tahliye nasıl yapılır?
Kademeli tahliye, büyük veya karmaşık binalarda kullanıcıların belirlenen bölgelerden kontrollü şekilde tahliye edilmesini sağlayan yöntemdir. Yangının bulunduğu ve etkilenmesi beklenen alanlarda tahliye mesajları yayınlanırken diğer bölgelere farklı bilgilendirme veya bekleme talimatları verilebilir. Ancak kademeli tahliye her bina için uygun değildir. Uygulama, yangın güvenliği projesine ve ilgili mevzuata uygun olmalıdır.
10. Acil anons sistemi ile yangın alarm sireni arasındaki fark nedir?
Yangın alarm sireni, tehlikeyi sesli uyarı sinyalleriyle bildirirken acil anons sistemi konuşma mesajlarıyla kullanıcıların nasıl hareket etmesi gerektiğini açıklar. Sesli tahliye sistemleri, özellikle büyük ve kalabalık yapılarda yönlendirici bilgi sağlama avantajına sahiptir. Acil anons sistemi, uygun projelendirme ve mevzuat koşullarında sesli yangın uyarısı işlevini üstlenebilir. Gerekli görsel uyarı sistemleri ise ayrıca değerlendirilmelidir.
11. Acil anons sistemlerinde hangi hoparlör çeşitleri kullanılır?
Acil anons sistemlerinde tavan tipi, duvar tipi, kolon tipi, projektör tipi ve horn tipi hoparlörler kullanılabilir. Tavan hoparlörleri ofis ve koridorlarda, duvar ve kolon tipi hoparlörler geniş iç mekânlarda, horn tipi hoparlörler ise uygun dış ortam veya yüksek gürültülü alanlarda tercih edilebilir. Hoparlör seçimi, mimari koşullar, ses basınç seviyesi, konuşma anlaşılabilirliği ve ilgili sertifikasyon gerekliliklerine göre yapılmalıdır.
12. Acil anons hoparlörlerinin yerleşimi nasıl hesaplanır?
Acil anons hoparlörlerinin yerleşimi; tavan yüksekliği, hoparlörlerin ses dağılım açısı, ortam gürültüsü, akustik özellikler ve hedeflenen konuşma anlaşılabilirliği dikkate alınarak hesaplanır. Amaç, belirlenen alanlarda yeterli ve dengeli ses dağılımı oluşturmaktır. Hoparlör sayısının yalnızca metrekareye göre belirlenmesi yeterli değildir. Özellikle büyük ve yankılı hacimlerde akustik simülasyon ve saha ölçümleri önemlidir.
13. Acil anons sistemlerinde STI ve STIPA nedir?
STI (Speech Transmission Index), konuşmanın dinleyiciler tarafından ne kadar anlaşılabilir olduğunu değerlendirmek için kullanılan teknik ölçüttür. STIPA ise konuşma iletim kalitesini sahada değerlendirmek için kullanılan STI tabanlı ölçüm yöntemidir. Acil anons sistemlerinde yalnızca sesin yüksek olması yeterli değildir; verilen tahliye talimatlarının anlaşılması da gerekir. Ölçümler IEC 60268-16 gibi ilgili yöntem standartlarına göre gerçekleştirilebilir.
14. Acil anons sistemi amplifikatör gücü nasıl hesaplanır?
Acil anons sistemi amplifikatör gücü, bağlı hoparlörlerin seçilen güç kademelerindeki toplam tüketimi esas alınarak hesaplanır. Örneğin 300 hoparlörün her biri 6 W seviyesinde kullanılıyorsa toplam hoparlör yükü 1.800 W olur. Ancak amplifikatör seçimi yalnızca bu toplam değere göre yapılmamalıdır. Bölge dağılımı, hat kayıpları, güvenlik payı, yedek amplifikatör ihtiyacı ve sistemin sertifikalı çalışma koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
15. Acil anons sistemlerinde 100V hoparlör hattı nedir?
100V hoparlör hattı, çok sayıda hoparlörün uzun kablo güzergâhlarında dağıtılmış şekilde çalıştırılmasına imkân sağlayan sabit gerilimli ses dağıtım yöntemidir. Uyumlu hoparlörlerde kullanılan transformatörler aracılığıyla farklı güç kademeleri seçilebilir. Bu yapı, büyük bina seslendirme uygulamalarında yaygın olarak kullanılır. Kablo kesiti, hat uzunluğu, gerilim düşümü ve devre izleme gereklilikleri projelendirme sırasında hesaplanmalıdır.
16. Acil anons sistemlerinde akü ve yedek güç kaynağı neden gereklidir?
Acil anons sistemlerinde akü ve yedek güç kaynakları, elektrik kesintilerinde sesli tahliye fonksiyonlarının belirlenen süre boyunca çalışmaya devam etmesi için kullanılır. Sistem kontrol üniteleri, amplifikatörler ve gerekli bağlantılı cihazların enerji ihtiyaçları hesaplanmalıdır. Yedek güç kapasitesi, ilgili standartlar ve proje gerekliliklerine göre belirlenir. Her sistem için geçerli tek bir akü kapasitesi bulunmaz.
17. Acil anons sistemleri müzik yayını için kullanılabilir mi?
Evet. Uygun özelliklere sahip acil anons sistemleri, normal çalışma koşullarında fon müziği ve genel bilgilendirme anonsları için kullanılabilir. Ancak yangın veya başka bir acil durum oluştuğunda güvenlik mesajlarının öncelikli olarak yayınlanması ve normal ses kaynaklarının otomatik olarak devre dışı bırakılması gerekir. Bu özellik, acil durum mesajlarının kesintisiz ve anlaşılır şekilde iletilmesi açısından önemlidir.
18. Acil anons sistemlerinde Türkçe ve İngilizce tahliye mesajları yayınlanabilir mi?
Evet. Çok dilli mesaj desteği bulunan acil anons sistemlerinde Türkçe, İngilizce veya ihtiyaç duyulan diğer dillerde önceden kaydedilmiş tahliye mesajları yayınlanabilir. Özellikle havalimanları, oteller ve uluslararası ziyaretçi yoğunluğu bulunan tesislerde çok dilli yayın faydalıdır. Mesajların sırası, süresi, tekrarı ve acil durum mikrofonunun önceliği onaylanmış tahliye senaryosuna göre belirlenmelidir.
19. Acil anons sistemlerinin bakım ve testleri nasıl yapılır?
Acil anons sistemlerinin bakımında kontrol üniteleri, amplifikatörler, hoparlör hatları, acil durum mikrofonları, aküler ve yangın alarm entegrasyonu kontrol edilir. Sistem arızaları, hat kopmaları ve uygun cihazlarda kısa devre izleme fonksiyonları test edilir. Ayrıca ses seviyeleri ve konuşma anlaşılabilirliği proje gerekliliklerine göre doğrulanmalıdır. Bakım sıklığı ilgili standartlar, üretici talimatları ve tesisin risk özelliklerine göre belirlenmelidir.
20. Acil anons sistemi fiyatları neye göre belirlenir?
Acil anons sistemi fiyatları; binanın büyüklüğü, hoparlör sayısı, zon sayısı, amplifikatör kapasitesi, kontrol ünitesi özellikleri ve yedek güç ihtiyaçlarına göre değişir. Kullanılacak hoparlörlerin teknik özellikleri, sertifikasyon kapsamı, kablolama, montaj, akustik hesaplamalar ve yangın alarm sistemi entegrasyonu da toplam maliyeti etkiler. Kesin fiyatlandırma için saha keşfi, hoparlör yerleşim planı ve teknik projelendirme yapılmalıdır.
Acil Anons Sistemleri ile Yangın Anında Güvenli Kaçışı Sağlama
Acil Anons Sistemi Örnek Teknik Şartnamesi
Kurumsal Tesisler için Acil Anons ve Sesli Tahliye Sistemleri
